አዲሱ የፕሪሚየር ሊግ የውድድር ዘመን፡ አዳዲስ ደንቦች፣ አሰልጣኞች እና ተንታኞች ምን ለውጥ ይዘው መጡ?

የደንብ ለውጦች
ፕሪሚየር ሊጉ በዚህ የውድድር ዘመን አንዳንድ የህግ ለውጦችን ያደረገ ሲሆን፣ የመጀመሪያው ጊዜ ማባከን ላይ ያተኮረ ነው። ተጫዋቾች የጎል ኳስ ሲመቱ ወይም የውጪ ኳስ ሲወረውሩ ጊዜ እያባከኑ ነው ብለው ዳኞች ካሰቡ የአምስት ሰከንድ ቆጠራ መጀመር ይችላሉ። ቆጠራው ከተጀመረ በኋላ ተጫዋቾች ከአምስት ሰከንድ በላይ ከወሰዱ፣ የጎል ኳሱ ወደ ማዕዘን ምት (ኮርነር) የሚቀየር ሲሆን የውጪ ኳስ ውርወራው ደግሞ ለተቃራኒ ቡድን ይሰጣል።

ጊዜ ማባከንን ለመከላከል የተወሰደው እርምጃ በዚህ ብቻ አያበቃም። ባለፈው የውድድር ዘመን አንድ ተጫዋች ተጎድቶ ጨዋታ ሲቆም ለ30 ሰከንድ ከሜዳ መውጣት ነበረበት። በዚህ ዓመት ግን ይህ ጊዜ ወደ አንድ ደቂቃ አድጓል። ከዚህ ደንብ ነፃ የሚሆኑት ጉዳቱ የደረሰው ካርድ በሚያስጥል ጥፋት ከሆነ ወይም ሌሎች ልዩ ሁኔታዎች ሲያጋጥሙ ብቻ ነው። በተጨማሪም ግብ ጠባቂዎች በጉዳት ስም የሚወስዱትን ታክቲካዊ የጊዜ እረፍት ለመገደብ ለውጥ ተደርጓል። ግብ ጠባቂው በጉዳት ምክንያት ከወደቀ፣ አሰልጣኙ ሌላ አንድ ተጫዋች መርጦ ለጥፋት ቅጣት ያህል ለ አንድ ደቂቃ ከሜዳ እንዲወጣ ማድረግ ይኖርበታል። የተጫዋቾች ቅያሬም በ10 ሰከንዶች ውስጥ መጠናቀቅ አለበት፤ አንድ ተጫዋች ከሜዳ ለመውጣት ከዚህ በላይ ጊዜ ከፈጀ፣ ተቀያሪው ተጫዋች ለተጨማሪ አንድ ደቂቃ ወደ ሜዳ መግባት አይችልም።

በቪዲዮ ረዳት ዳኛ (VAR) ጣልቃ ገብነት ላይም ለውጦች አሉ። ቫር (VAR) አሁን በስህተት በተሰጡ ሁለተኛ ቢጫ ካርዶች ላይ ጣልቃ መግባት ይችላል። ሆኖም ዳኛው ሁለተኛ ቢጫ ካርድ ካላሳየ፣ ዳኛው ካርድ እንዲያሳይ የማዘዝ ስልጣን የለውም። በተጨማሪም ወደ ፍጹም ቅጣት ምት፣ ጎል ወይም የዲሲፕሊን ቅጣት የሚያመራ የማጥቃት ጥፋት ከቆመ ኳስ በፊት ከተከሰተ ቫር ጣልቃ መግባት ይችላል። በዚህ ጊዜ የቆመው ኳስ በድጋሚ እንዲመታ የማድረግ ስልጣን ይኖረዋል። ምንም እንኳን ባለፈው ክረምት በዓለም ዋንጫ ላይ ተጫዋቾች አፋቸውን ሸፍነው ከተቃራኒ ቡድን ተጫዋቾች ጋር ሲነጋገሩ ቀይ ካርድ ቢሰጥም፣ ይህ ደንብ በፕሪሚየር ሊጉ ተግባራዊ አይሆንም።

የአሰልጣኞች ቅጥር
በዚህ የውድድር ዘመን የአምናው ሻምፒዮን አርሰናል በሊጉ ረጅም ጊዜ የቆየ አሰልጣኝ ይኖረዋል። ሚኬል አርቴታ ከ2019 ጀምሮ በኃላፊነት ላይ የሚገኝ ሲሆን ባለፈው የውድድር ዘመን የመጀመሪያውን የሊግ ዋንጫ አሳክቷል። የአስቶን ቪላው ኡናይ ኤምሬ በዝርዝሩ ሁለተኛ ሲሆኑ፣ የሊድሱ ዳንኤል ፋርክ ሶስተኛ ናቸው። የሚቀጥለው የውድድር ዘመን በፕሪሚየር ሊጉ ታሪክ በጅማሮ ላይ ከፍተኛ ቁጥር ያላቸው አዳዲስ አሰልጣኞች የሚታዩበት ይሆናል። ዘጠኙ አዳዲስ አሰልጣኞች የሚከተሉት ናቸው፦ ማርኮ ሮዝ – ቦርንመዝ፣ ዣቢ አሎንሶ – ቼልሲ፣ ፒየር ሴጅ – ክሪስታል ፓላስ፣ አልቫሮ አርቤሎአ – ፉልሃም፣ ጋሪ ኦኔል – ኢፕስዊች ታውን፣ አንዶኒ ኢራኦላ – ሊቨርፑል፣ ኤንዞ ማሬስካ – ማንቸስተር ሲቲ፣ ማቲያስ ጃይስል – ኒውካስል እና ኦሊቨር ግላስነር – ኖቲንግሃም ፎረስት።

ትልልቅ ዝውውሮች
በዚህ የክረምት የዝውውር መስኮት በመቶዎች የሚቆጠሩ ዝውውሮች የተከናወኑ ሲሆን በርካቶቹ የደጋፊዎችን ትኩረት ስበዋል። በዚህ የውድድር ዘመን በልዩ ሁኔታ ሊታዩ የሚገባቸው አምስት ተጫዋቾች እነሆ፦
ኤሊዮት አንደርሰን ከኖቲንግሃም ፎረስት ወደ ማንቸስተር ሲቲ፦ በዚህ ክረምት የአንደርሰን የ116 ሚሊዮን ፓውንድ ዝውውር ለጥቂት ጊዜ ለብሪታንያዊ ተጫዋች የተከፈለ ከፍተኛ የዝውውር ሪከርድ ነበር። ዝውውሩ ሲቲ አማካይ ክፍሉን ለማጠናከር ካደረገው ጥረት አካል ሲሆን፣ ሮድሪ፣ በርናርዶ ሲልቫ እና ቲጃኒ ሬይንደርስ ክለቡን ለቀዋል።
ሞርጋን ሮጀርስ ከአስቶን ቪላ ወደ ቼልሲ፦ ይህ ሁለገብ አጥቂ የአንደርሰንን የዝውውር ሪከርድ የሰበረ ተጫዋች ነው። ቼልሲ ለዚህ የአስቶን ቪላ ኮከብ 117 ሚሊዮን ፓውንድ የከፈለ ሲሆን፣ እሱና አንደርሰን እንግሊዝ በዓለም ዋንጫ ሶስተኛ እንድትወጣ ረድተዋል። የ24 ዓመቱ ተጫዋች ለቪላ ትልቅ እጣ ፈንታ ነበር፤ ሮጀርስ ባለፈው የውድድር ዘመን በፕሪሚየር ሊጉ 10 ጎሎችን አስቆጥሮ 7 አመቻችቶ አቀብሏል።
ብሩኖ ጊማሬሽ ከኒውካስል ወደ አርሰናል፦ ይህ ዝውውር ለሊጉ ሻምፒዮኖች ብልህነት የተሞላበት እርምጃ ነው። ጊማሬሽ ለአርሰናል አማካይ ክፍል ጥንካሬን የሚጨምር ልምድ ያለው እና አስተማማኝ ተጫዋች ነው። የአርሰናል ስፖርቲንግ ዳይሬክተር አንድሪያ ቤርታ ሲናገሩ፡ “ብሩኖ እኛን በመቀላቀሉ የቡድናችንን ልብ የበለጠ አጠናክረናል። ብሩኖ እንደ ተከላካይ አማካይ እና እንደ ቦክስ-ቱ-ቦክስ ተጫዋች መጫወት ይችላል። ጥራትን ከብቃት ጋር አጣምሮ የያዘ ሲሆን በየዓመቱ ለቡድኑ ጎሎችን እና አሲስቶችን ያበረክታል” ብለዋል።
ጎንዛሎ ጋርሲያ ከሪያል ማድሪድ ወደ ፉልሃም፦ ጋርሲያ ባለፈው የውድድር ዘመን በሪያል ማድሪድ ዋና ቡድን ውስጥ መደበኛ ተሰላፊ የነበረ ሲሆን፣ አሰልጣኙን አልቫሮ አርቤሎአን በመከተል ወደ ፉልሃም መጥቷል። ማድሪድን ለመጀመሪያ ጊዜ የለቀቀው ይህ ከፍተኛ ግምት የሚሰጠው አጥቂ ከፕሪሚየር ሊጉ ጋር በፍጥነት መላመድ ይጠበቅበታል።
ቶማስ ሙኒየር ከሊል ወደ ሰንደርላንድ፦ ሰንደርላንድ ልምድ ያለውን ዓለም አቀፍ ተጫዋች ሙኒየርን አስፈርሟል። የቀድሞው የፒኤስጂ እና የዶርትሙንድ ተከላካይ ለቤልጂየም ብሔራዊ ቡድን 83 ጨዋታዎችን ያደረገ ሲሆን በክለብ ቆይታው 14 ዋንጫዎችን አሸንፏል።

አዲሶቹ የሊጉ ክለቦች
ወደ ሊጉ ያደጉት ሶስቱ ክለቦች በፕሪሚየር ሊጉ ታሪክ ያላቸው ናቸው፦ ሀል ሲቲ፣ ኮቨንትሪ ሲቲ እና ኢፕስዊች ታውን። ‘ትራክተር ቦይስ’ (ኢፕስዊች) በ2024 ቢያድጉም በሚቀጥለው ዓመት ወርደው ነበር። ኪራን ማኬና በሻምፒዮንሺፑ ሁለተኛ ደረጃን ይዞ በማጠናቀቅ ክለቡን ወደ ፕሪሚየር ሊጉ እንዲመለስ አድርጓል። ሆኖም ከአሰልጣኝነት እረፍት ለመውሰድ በመወሰኑ በሊጉ ከቡድኑ ጋር አይቀጥልም። ይህ ማለት ጋሪ ኦኔል ባለፈው ጊዜ ወልቭስን ካሰለጠኑ በኋላ ወደ ፕሪሚየር ሊጉ ተመልሰዋል። ሀል ሲቲ ለመጨረሻ ጊዜ በከፍተኛው ሊግ የታዩት በ2016-17 ሲሆን፣ ከአስር ዓመት በኋላ የመጀመሪያ የውድድር ዘመናቸውን ባልተጠበቀ ሁኔታ ወደ ሊጉ እንዲያድጉ ባደረጋቸው ሰርጌይ ያኪሮቪች ይመራሉ። ኮቨንትሪ ከከፍተኛው ሊግ ለ25 ዓመታት የራቁ ሲሆን እስከ ሊግ 2 ድረስ ወርደው ነበር። በፍራንክ ላምፓርድ መሪነት የሻምፒዮንሺፑን ዋንጫ በማሸነፍ ወደ ላይ ተመልሰዋል። የቀድሞው የቼልሲ ተጫዋች እና አሰልጣኝ በዚህ የውድድር ዘመን ቡድኑን ይመራል፤ ይህም በ2023 በቼልሲ በጊዜያዊነት ካሰለጠነ በኋላ የመጀመሪያው የፕሪሚየር ሊግ አሰልጣኝነት ስራው ይሆናል።

ቴሌቪዥን እና ሬዲዮ
ስካይ ስፖርትስ እና ቲኤንቲ ስፖርትስ በዩናይትድ ኪንግደም የቀጥታ የቴሌቪዥን ስርጭቶችን ማስተላለፋቸውን የሚቀጥሉ ሲሆን ቢቢሲ በ’ማች ኦፍ ዘ ዴይ’ ፕሮግራሙ አጫጭር ትዕይንቶችን ያሳያል። በዚህ የውድድር ዘመን ግን አንዳንድ ለውጦች አሉ። ፕሪሚየር ሊጉ በተጫዋቾች እና በዳኞች መካከል የሚደረጉ የሜዳ ላይ ንግግሮች በቀጥታ ስርጭት ወቅት እንዲተላለፉ ይፈቅዳል። ይህ መጀመሪያ በሙከራ ደረጃ የሚተገበር ሲሆን በመጀመሪያው ሳምንት ጨዋታዎች ላይ አይኖርም። ‘ማች ኦፍ ዘ ዴይ’ የቀድሞ የብሬንትፎርድ እና የስፐርስ አሰልጣኝ ቶማስ ፍራንክን ጨምሮ የቀድሞ ተጫዋቾችን ቶቢ አልደርዌይረልድ፣ ሮቢ ኪን እና አሽሊ ያንግን በአዲስ ተንታኝነት ያካትታል። ቢቢሲ ‘ፋንታሲ 606’ የተሰኘውን የፋንታሲ ፕሪሚየር ሊግ ፖድካስት ማሰራጨቱን ያቆማል። ጋዜጠኛው አሊስታር ብሩስ-ቦል በሐምሌ ወር ዜናውን ሲያረጋግጥ፡ “ለፖድካስቱ ስኬት ትልቁን ድርሻ የተወጡት የአድማጮቻችን አስተዋጽኦዎች ነበሩ። ስላዳመጣችሁን፣ ኢሜይሎችን፣ ግጥሞችን፣ ዘፈኖችን ስለላካችሁልን እና የአድማጮችን ቡድን ስለመራችሁ እናመሰግናለን – በእውነት እንናፍቃችኋለን!” ብሏል።