የፕሪሚየር ሊግ የዝውውር ገበያ፡ ከመረጃዎች የተገኙ ሶስት ዋና ዋና ነጥቦች

የክለቦች የተጫዋቾች ዕድሜ ምርጫ ተቀይሯል። የፕሪሚየር ሊግ ክለቦች ለጨዋታዎቻቸው ዋነኛ ምርጫቸው የሆኑትን ከ24 እስከ 27 ዓመት ባለው የዕድሜ ክልል ውስጥ ለሚገኙ ተጫዋቾች የሚያወጡት ገንዘብ ቀንሷል፤ ምንም እንኳን እነዚህ ተጫዋቾች ለቡድኖቻቸው ዋነኛ ተመራጭ እየሆኑ ቢመጡም። እ.ኤ.አ በ2021-22 የውድድር ዘመን 40 በመቶው የጨዋታ ደቂቃዎች በ28 ዓመት እና ከዚያ በላይ በሆኑ ተጫዋቾች የተሸፈነ ነበር። ይህ ቁጥር በየዓመቱ እየቀነሰ በመምጣት በ2025-26 የውድድር ዘመን ወደ 26.6 በመቶ ዝቅ ብሏል። በነባር ተጫዋቾች ላይ የነበረው ጥገኝነት ቀንሷል። የእነሱ የጨዋታ ደቂቃ ድርሻ በአሁኑ ወቅት ዋነኛው የዕድሜ ክልል ወደሆነው ከ24 እስከ 27 ዓመት ተሸጋግሯል። ሆኖም ለዚህ የዕድሜ ክልል የሚወጣው ወጪ ካለፈው ክረምት ጀምሮ በ23 በመቶ ቀንሷል። ማንቸስተር ሲቲ የ25 ዓመቱን ኤንዞ ፈርናንዴዝን የብሪታንያ የዝውውር ክብረ ወሰንን በሚያስተካክል 125 ሚሊዮን ፓውንድ የዝውውር መስኮቱ ከመዘጋቱ ጥቂት ቀደም ብሎ ባያስፈርመው ኖሮ ይሄ ቅናሽ ከዚህም የከፋ ይሆን ነበር።

ወጣት ተጫዋቾች የዚህን የወጪ ክፍተት በከፊል ቢሸፍኑም፥ ባልተጠበቀ ሁኔታ ከፍተኛው ድርሻ ወደ አንጋፋ ተጫዋቾች ሄዷል። የፕሪሚየር ሊግ ክለቦች ዕድሜያቸው 28 እና ከዚያ በላይ ለሆኑ ተጫዋቾች 323.3 ሚሊዮን ፓውንድ ያወጡ ሲሆን፥ ይህም ባለፉት ሶስት ተከታታይ የክረምት ዝውውሮች ለዚህ የዕድሜ ክልል ከወጣው ጠቅላላ 370.5 ሚሊዮን ፓውንድ ጋር ሲነጻጸር በ50 ሚሊዮን ፓውንድ አካባቢ ብቻ ያነሰ ነው። ይህም ባለፉት አራት ዓመታት ውስጥ ለዚህ የዕድሜ ክልል የወጣ ከፍተኛው የገንዘብ መጠን ሆኗል።

ይህ በአንጋፋ ተጫዋቾች ላይ የወጣው ወጪ በጨዋታ ደቂቃ ላይ ምን ያህል ተጽዕኖ ይኖረዋል የሚለው የሚወሰነው በሚኬል አርቴታ የቡድን ምርጫ ውሳኔ ላይ ይሆናል። አርሰናል ሁለት የ28 ዓመት ተጫዋቾችን በድምሩ በ126 ሚሊዮን ፓውንድ አስፈርሟል፦ ብሩኖ ጊማሬሽ (75 ሚሊዮን ፓውንድ) እና ኢዝሪ ኮንሳ (51 ሚሊዮን ፓውንድ)። ትራንስፈር ማርኬት እነዚህን ተጫዋቾች በታሪክ ከ27 ዓመት በላይ ለሆኑ አማካይ እና ተከላካይ ተጫዋቾች የወጣ ከፍተኛው የዝውውር ሂሳብ አድርጎ ይመለከታቸዋል። ከፈርናንዴዝ በፊት የተከናወኑት ሶስት ውድ የፕሪሚየር ሊግ ዝውውሮች ሞርጋን ሮጀርስ፣ ኤሊዮት አንደርሰን እና ብራድሌይ ባርኮላ ሲሆኑ ዝውውራቸው ሲፈጸም ዕድሜያቸው 23 ዓመት ነበር። በ22 ዓመት ተጫዋቾች ላይም ተመሳሳይ መጠን ያለው ገንዘብ የወጣ ሲሆን፥ ክለቦች ምርጥ ብቃታቸው ላይ ለደረሱ ተጫዋቾች ሳይሆን ያንን ደረጃ ለመቀላቀል ደጃፍ ላይ ላሉ ተጫዋቾች ቅድሚያ ሰጥተዋል።

ምናልባትም የዘንድሮው የዝውውር ገበያ ትልቁ መገለጫ ወጪው በእንግሊዝ እግር ኳስ ውስጥ ብቻ መሽከርከሩ ነው። የፕሪሚየር ሊግ ክለቦች ከ50 ሚሊዮን ፓውንድ በላይ ካወጡባቸው 19 ዝውውሮች መካከል 14ቱ የተከናወኑት ከዚሁ ሊግ ወይም ደግሞ ወርዶ ከነበረው ዌስትሃም ነው። እ.ኤ.አ በ2022 ክረምት ላይ 30.2 በመቶ የነበረው የሊጉ የውስጥ ወጪ ዘንድሮ ወደ 39.3 በመቶ ከፍ ብሏል። በዚያው ጊዜ ውስጥ ጠቅላላ ወጪው በ1.5 ቢሊዮን ፓውንድ ማደጉን ስናስብ፥ የፐርሰንት ጭማሪው አነስተኛ ቢመስልም በገንዘብ ሲሰላ ግን እጅግ ከፍተኛ ነው። ክለቦች በተጋነነ ዋጋ ተጫዋቾቻቸውን ለመሸጥ ስለሚፈልጉ እና ያንንም ገንዘብ መክፈል የሚችሉት የሊጉ ክለቦች ብቻ በመሆናቸው ይህ ሁኔታ በቀላሉ የሚቆም አይመስልም፤ የሊጉ የፋይናንስ ደንቦችም ይህን ፍሰት የሚያቆሙት አይሆንም።

ከባህር ማዶ ከመጡ አምስት ውድ ተጫዋቾች መካከል ባርኮላ ትልቁ ሲሆን፥ ማቲያስ ፈርናንዴዝ-ፓርዶ እና ጄረሚ ጃኬት (21 ዓመት)፣ ጆሃን ማንዛምቢ (20 ዓመት) እና አዩብ ቡአዲ (18 ዓመት) ቀሪዎቹ ናቸው። የፕሪሚየር ሊግ ክለቦች ምርጥ ኮከቦቻቸውን እርስ በእርሳቸው በመሸጥ ማቆየት የሚችሉ ሲሆን፥ ከሌሎች ሊጎች ደግሞ ተስፋ ያላቸውን ወጣቶች የመሰብሰብ አቅም አላቸው። የፕሪሚየር ሊግ የቡድን ግንባታ ባህል እየተቀየረ ቢሆንም፥ ገንዘቡ ያለው እዚህ መሆኑ እና አብዛኛው ገንዘብም ከሊጉ የማይወጣ መሆኑ የእንግሊዝ እግር ኳስ ራሱን የቻለ ገለልተኛ የኢኮኖሚ ሥርዓት እንዲሆን እያደረገው ነው።

በአውሮፓ ውስጥ በገንዘብ አቅም ሊፎካከሩ የሚችሉ በጣም ጥቂት ክለቦች ናቸው። በዚህ ሳምንት መጨረሻ በፕሪሚየር ሊጉ በዝውውር ገበያ ከፍተኛ ወጪ ባደረጉ ሁለት ክለቦች መካከል ጨዋታ የሚካሄድ ሲሆን፥ እሱም አርሰናል ከቼልሲ ሳይሆን ሊቨርፑል ከኢፕስዊች የሚያደርጉት ጨዋታ ነው። ወደ ሊጉ ያደጉ ክለቦች ተወዳዳሪ ለመሆን ከፍተኛ ወጪ አውጥተዋል። እነዚህ ክለቦች ባለፉት ስምንት የውድድር ዘመናት ውስጥ በሶስተኛው ዲቪዚዮን (ሊግ ዋን) ይጫወቱ የነበሩ ቢሆንም፥ ከሪያል ማድሪድ በስተቀር ማንኛውም የውጭ ሀገር ክለብ ከሀል ሲቲ ወይም ከኮቨንትሪ በላይ ወጪ አላደረገም።

የፕሪሚየር ሊግ ኮከቦች ዝውውር በእንግሊዝ ውስጥ ብቻ የተገደበ ሆኗል። ለሮጀርስ (117 ሚሊዮን ፓውንድ) ወይም ለአንደርሰን (116 ሚሊዮን ፓውንድ) የወጣው ዋጋ በፈረንሳይ፣ ጀርመን፣ ጣሊያን እና ስፔን ከሚገኙ 76 ክለቦች መካከል የ75ቱን ጠቅላላ ወጪ ይበልጣል። ከሪያል ማድሪድ ውጪ ኤሲ ሚላን ለሳንድሮ ቶናሊ (92.5 ሚሊዮን ፓውንድ) ካወጣው ወጪ በስተቀር ሌላ አምሳያ የለም። አብዛኞቹ የአውሮፓ ክለቦች አንድ የፕሪሚየር ሊግ ተጫዋች ለመግዛት ያላቸውን ምርጥ ተጫዋቾች በሙሉ መሸጥ ይኖርባቸዋል፤ ይህም የማይታሰብ ነው። ይህ የፋይናንስ የበላይነት በአውሮፓ መድረኮችም ይታያል። ባለፉት ስምንት የሻምፒዮንስ ሊግ ፍፃሜዎች ላይ አምስት የእንግሊዝ ክለቦች ተሳትፈዋል፤ ይህም መላው አውሮፓ ካሳተፈው ጋር እኩል ነው። በዩሮፓ ሊግ እና በኮንፈረንስ ሊግም ተመሳሳይ የበላይነት ይታያል። በእንግሊዝ ሊግ ለመውረድ የሚጫወቱ ክለቦች ሳይቀር ከአውሮፓ ባለጸጋ ክለቦች በበለጠ ወጪ ማድረጋቸውን እስካልቀጠሉ ድረስ ይህ ሁኔታ የሚቀየር አይመስልም።