ባለፈው ሳምንት ለክለቦቹ ይፋ የሆነው ቦስተን ኮንሰልቲንግ ግሩፕ (Boston Consulting Group) የተሰኘው የአሜሪካ ኩባንያ ተቋሙን እንዲያግዝ መሾሙ የክለቦቹን ስጋት ይበልጥ አባብሶታል። የፕሪሚየር ሊጉ የሥራ ማስኬጃ እና የሕግ ወጪዎች ባለፉት አምስት ዓመታት ውስጥ በከፍተኛ ሁኔታ ጨምረዋል። በ2024-25 የውድድር ዘመን በድምሩ 1.65 ቢሊዮን ፓውንድ የሥራ ማስኬጃ ኪሳራ ያስመዘገቡት ክለቦች፣ ከተቆጣጣሪ ተቋሙ ጋር የተያያዘውን ተጨማሪ የፋይናንስ ጫና በደስታ አልተቀበሉትም። በአሁኑ ወቅት የተቆጣጣሪ ተቋሙ ወጪ በባህል፣ ሚዲያ እና ስፖርት መምሪያ በኩል በመንግሥት የሚሸፈን ቢሆንም፣ ይህ ማዕከላዊ የገንዘብ ድጋፍ በ2027-28 የውድድር ዘመን መጀመሪያ ላይ ያበቃል። በዚያን ጊዜ ክለቦቹ ሂሳቡን እንዲከፍሉ ይጠየቃሉ።
ከሁለት ዓመት በፊት በኮንሰርቫቲቭ መንግሥት የእግር ኳስ አስተዳደር ረቂቅ አዋጅ ሲቀርብ፣ በጀቱ ለ10 ዓመታት 100 ሚሊዮን ፓውንድ እንደሚሆን ተገምቶ የነበረ ቢሆንም፣ ከዚያ በኋላ ለክለቦቹ የተሰጠ አዲስ መረጃ የለም። ባለፈው ወር በተካሄደው የፕሪሚየር ሊግ ባለአክሲዮኖች ስብሰባ ላይ የተቋሙ ሰብሳቢ ዴቪድ ኮጋን እና ዋና ሥራ አስፈጻሚው ሪቻርድ ሞንክስ በክለቦች ጥብቅ ጥያቄ እንደቀረበላቸው ተረድቷል። በኢኤፍኤል (EFL) ጠቅላላ ጉባኤ ላይም ተመሳሳይ ጥያቄዎች ቢቀርቡላቸውም፣ ግልጽ የሆነ መልስ አልሰጡም። በጀቱ በተቋሙ ቦርድ እንደሚወሰንና በአሁኑ ወቅት ወጪዎቹን የመከለስ ሥራ እየተከናወነ መሆኑን ምንጮች ይጠቁማሉ።
ተቆጣጣሪ ተቋሙ የሥራ ማስኬጃ ወጪው ከፕሪሚየር ሊግ እስከ ናሽናል ሊግ ባሉት አምስት ከፍተኛ የወንዶች ሊጎች ውስጥ በሚገኙ 116 ክለቦች ላይ በሚጣል ክፍያ (levy) እንደሚሸፈን አረጋግጧል። ሆኖም የክፍያው ዝርዝር ሁኔታ እስካሁን አልተገለጸም። አብዛኛውን ወጪ የፕሪሚየር ሊግ ክለቦች እንደሚሸፍኑ ቢታመንም፣ ሁሉም 20 ክለቦች እኩል ይክፈሉ ወይም ለምሳሌ በሻምፒዮንስ ሊግ የሚሳተፉት የበለጠ እንዲከፍሉ ይደረግ የሚለው አልታወቀም። ተቋሙ የክፍያውን ቀመር ለመወሰን በዚህ ዓመት ከክለቦች እና ከባለድርሻ አካላት ጋር ሕዝባዊ ምክክር ለማድረግ አቅዷል፤ ይህም የእያንዳንዱን ክለብ የፋይናንስ ሁኔታ ግምት ውስጥ ያስገባ ይሆናል።
የፕሪሚየር ሊግ ክለቦች በ2021 በዴም ትሬሲ ክራውች የሚመራው የደጋፊዎች ግምገማ መጀመሪያ ካቀረበው ምክረ ሐሳብ ጀምሮ የተቆጣጣሪ ተቋሙን መቋቋም ሲቃወሙ ቆይተዋል። አሁን ያለው የወጪ አለመረጋጋት ደግሞ ለተቃውሟቸው ተጨማሪ ምክንያት ሆኗል። የቦስተን ኩባንያ መሾም ወጪውን ያንራል የሚል ስጋት የፈጠረ ሲሆን፣ አንድ የክለብ ሥራ አስፈጻሚ እንደተናገሩት ከሆነ የአሜሪካው ኩባንያ በገበያው ውስጥ ካሉ ውድ የአማካሪ ድርጅቶች አንዱ ነው። የቦስተን ዋና ተግባር በእግር ኳስ ኢንዱስትሪው ላይ ዝርዝር ዘገባ ማዘጋጀት ሲሆን፣ ይህም ተቋሙ በፕሪሚየር ሊግ እና በኢኤፍኤል መካከል ስላለው አዲስ የፋይናንስ ስምምነት አቋም እንዲይዝ ይረዳዋል።
ባለፉት ዓመታት እየጨመረ የመጣው የአስተዳደር ወጪ ለክለቦቹ፣ በተለይም የትርፋማነት እና የዘላቂነት ደንቦችን ጥሰዋል ተብለው ለተገኙት፣ ትልቅ የቅሬታ ምንጭ ሆኗል። በክለቦች መካከል እኩል የሚከፋፈለው የፕሪሚየር ሊጉ የሥራ ማስኬጃ ወጪ ባለፉት አምስት ዓመታት በ30 በመቶ ጨምሯል። በተለይም በማንቸስተር ሲቲ፣ ኤቨርተን፣ ኖቲንግሃም ፎረስት እና ሌስተር ላይ በቀረበው ክስ ምክንያት የሕግ ወጪው በከፍተኛ ሁኔታ ናሯል። ይህም በ2022-23 ከነበረበት 11.3 ሚሊዮን ፓውንድ በ325 በመቶ በማደግ በ2023-24 ወደ 48.1 ሚሊዮን ፓውንድ ከፍ ብሏል፤ ባለፈው የውድድር ዘመን ደግሞ በትንሹ ቀንሶ 44.6 ሚሊዮን ፓውንድ ሆኗል። የተቋሙ ቃል አቀባይ በበኩላቸው “ተቋሙ የተመሰረተው የክለቦችን የፋይናንስ ዘላቂነት ለማሻሻል፣ የሊጎቹን ጥንካሬ ለመጠበቅ እና ለደጋፊዎች ሲባል የጨዋታውን ውድ ቅርስ ለመጠበቅ ነው። በጀታችንን በማዘጋጀት ላይ እንገኛለን፤ አካሄዳችንም ተመጣጣኝ እና ወጪ ቆጣቢ ይሆናል፤ ይህንንም በተቻለ ፍጥነት ለክለቦቹ እናሳውቃለን” ብለዋል።